Veel mensen denken dat de ons bekende kerstboom een dennenboom is. Tegenwoordig wordt er in december in vele soorten van bomen versieringen gehangen, maar traditioneel is het een spar. Het verschil tussen een spar en een den is makkelijk te zien. Bij de spar staan de naalden alleen, dicht op elkaar, op de takken. Bij de den staan de naalden twee aan twee uit eenzelfde punt op de tak. Dat is belangrijk om te weten wanneer je in mei van plan bent jonge dennenloten of jonge loten van de spar te plukken om daar jam van te maken. De meeste onder ons weten niet dat het kan en dat het lekker is, maar lees dit artikel en ga dit voorjaar vooral aan de slag zoals ik het vorig jaar gedaan heb. Ik was mee met Paul Doucet, kenner van de natuur en jammaker pur sang, die samen met Judith Evenaar van de Slow Food-werkgroep Oogsten zonder Zaaien een speurtocht georganiseerd hadden door het rijk der naaktzadigen. Oogsten zonder Zaaien, waarvan ik lid ben, is een leuke werkgroep van Slow Food die zich bezighoudt met eetbare producten die direct uit de natuur verzameld zijn. Zoals het leren vinden van en zoeken naar o.a. wilde morilles, waterkers, daslook, look-zonder-look, jonge varenspruiten en brandnetels. Om het daarna te bereiden en .... dat met elkaar, bij elkaar, aan één grote tafel op te eten.
In Duitsland hebben ze van oudsher fingerspitzengefühl om Tannenspitzengelee te maken, het maken van dennennaaldenjam. En ik weet dat het heel lekker is. Gemengd met wat fijngehakte paddestoelen (natuurlijk ook uit de natuur geoogst) op een toastje. Maar je kan het uiteraard ook bewaren tot de kerst; om het naast de sparrenboom te combineren met wildgerechten. Als broodbeleg kan ook. Het zoeten van thee. Of in een saladedressing. Op een stukje oude Hollandse kaas. Er zijn genoeg mogelijkheden te bedenken om er een ware traktatie van te maken.

Het is nu medio mei en u gaat met een kopie van dit verhaaltje het bos in. U weet inmiddels het verschil tussen een spar en een den, maar neem toch ook maar een bomendetermineerboek mee. Van de volgende soorten is het goed jam maken: Abies alba (zilverspar), Abies amabilis, Abies grandis (reuzenzilverspar, Vancouverden), Araucaria araucana (apenboom, slangenden), Juniperus communis (jeneverbes), Larix decidua (Europese larix), Picea abies (gewone spar), Pinus sylvestris (grove den), Pseudotsuga menziesii (Douglasspar), Tsuga heterophylla (scheerlingsden, westelijke hemlockspar).
Misschien komen we elkaar wel tegen als ik op zoek ben naar de Douglasspar, waarvan de naalden zo lekker naar citroen ruiken als je ze tussen je vingers wrijft. Je krijgt er een melkwitte gelei van met een typische harsige, citroengeur. Daardoor zijn ze makkelijk te herkennen. Op grotere afstand zijn ze (op zandgronden) te herkennen door de grote rechte stammen. Op open plekken vind je vooral de jonge opslag, waarvan het makkelijker plukken is. De lichtgroene jonge spruiten kan je er zo afpakken, zonder mes of schaar.

Van Paul Doucet heb ik het volgende uitprobeerrecept. Maar experimenteer gerust; daar komen vaak de lekkerste resultaten van.

Kook 200 gram spruiten 10 minuten in 1 liter water. Zeef dan de spruiten (naalden) eruit. Voor de standaard geleibereiding: Neem op 0,75 liter sap een zakje pectine. Suiker naar smaak, citroensap naar smaak, en volg de instructies op die bijgesloten zijn bij de gekochte pectine. Als je minder dan 1 kilo suiker neemt (0,4 kilo) gebruik dan LM-pectine (CSM, Van Gils, Marmello type 2). Of neem geleisuiker.