Het woord pinda is afkomstig van het Kongolese woord Mpinda, maar het product komt niet oorspronkelijk uit Afrika. Het komt uit Brazilië, en is waarschijnlijk door slavenhandelaren meegenomen naar Afrika. En de slaven hebben het weer meegenomen naar Noord-Amerika. In Amerika ontwikkelde het tot een volksvoedsel. En het waren de Hollanders die de pinda in het Oosten introduceerden. Dus de satésaus is er dankzij ons. De eerste arme Chinezen die in Nederland kwamen, hadden ook iets met pinda's: zij verkochten om aan hun eerste levensbehoefte te kunnen voldoen op straat pinda's en werden daarom (?) uitgescholden als pindapoepchinees.
Als je nou makkelijk iets kan onthouden of moeilijk, onthoud in ieder geval één ding: een pinda is geen noot, maar een gedroogde peulvrucht. De rest kan je allemaal weer teruglezen :-)
Pindasaus
Benodigdheden:
. 100 gr gebakken pinda’s
. 3 eetlepels pindakaas
. 5 blaadjes daun jeruk purut
. 5 rode lomboks of 2 eetlepels sambal oelek
. 1 theelepel zout
. 1 teentje knoflook
. 1 plakje trassie van 0,5 cm.
. 1 plak gula jawa of 2 eetlepels bruine basterdsuiker
. 1 theelepel tamarindepasta
. 200 cc water
. 1 eetlepel plantaardige olie
Werkwijze:
De lomboks met pit en al, het zout, het knoflook, trassie, gula jawa en tamarindepasta stampen in de vijzel of fijnmalen in de keukenmachine tot er een kruidige pasta ontstaat.
Het kruidenmengsel licht bakken in de olie tot de geur vrijkomt, voeg daarna toe daun jeruk purut, water en pindakaas.
Roer het geheel tot er een dikke egale saus ontstaat.
De pinda’s in de vijzel grof stampen en aan de saus toevoegen.
pindakaas
Er zijn maar twee landen in de wereld die pindakaas kennen: Amerika en Nederland. Fabriekspindakaas heeft als toevoeging geharde vetten (om het homogeen te houden) en suiker; de natuurlijke (zelfgemaakte) pindakaas is niet meer dan in een speciaal molentje gemaalde gebrande pinda's, wat zout, en als je het lekker vindt een beetje suiker en/of peper, en voor de smeuïgheid wat extra arachideolie (= van pinda's gemaakt). Niet zo lang houdbaar als de "fabrieks", maar wel lekkerder en gezonder (i.v.m. de toegevoegde vetten). Het blijft dan wel niet zo lang homogeen, maar even goed roeren voor gebruik is toch niet veel moeite.
Oorspronkelijk was pindakaas, meer dan een eeuw geleden, een Amerikaanse uitvinding. Bedoeld als een soort krachtvoer voor mensen die nog niet goed kunnen kauwen of die niet meer konden kauwen.
Duitsers zeggen Erdnussbutter, Engelsen en Amerikanen zeggen peanut butter, Fransen gebruiken beurre d’arachides of beurre de cacahuètes. Dus pindakaas is geen kaas maar (smeerbaar) boter. Het woord pindakaas bestond al ver voor 1800 in Suriname. Maar toen was het ook een echt soort kaas. Het was een stevige massa, die werd gemaakt in de vorm van een cake. Er werden korrelige plakjes van afgesneden, als broodbeleg. Het was toen dus niet smeerbaar. Calvé weet te vertellen dat het bedrijf in 1948, toen het product in Nederland op de markt werd gebracht, ook graag de naam pindaboter wilde gebruiken. Maar de woelgeesten en warvogels van de Keuringsdienst van Waren staken daar een stokje voor. Het woord boter mocht niet, omdat dat exclusief gereserveerd was voor echte roomboter. In de Nederlandse boterwet (eerste versie 1889) stond nauwgezet omschreven aan welke eisen het product boter moest voldoen. Dus geen pindaboter, want dat is nu eenmaal geen roomboter. In opdracht van die bemoeikoeien van de overheid moest daarom een ander woord bedacht worden. Zo kwam men uit op pindakaas, kennelijk naar analogie van leverkaas (wat ook geen kaas is) of naar de vormovereenkomst met de Surinaamse pindakazen. Dat is niet helemaal duidelijk.
Maar ja… later werd het woord cacaoboter wel geaccepteerd.
Variaties van pindakaas op brood:
Indien anders vermeld altijd zonder boter (want van mijn jongste dochter toen ze 5 jaar oud was, heb ik geleerd dat "smeer" op "smeer" niet kan).
- pindakaas op een warm geroosterde bruine boterham, waardoor de olie een beetje vloeibaar wordt
- sambal als "smeer" (en dan daar bovenop de pindakaas)
- op de pindakaas seroendeng
- op de pindakaas plakjes banaan
- boterham met kaas en daar een beetje pindakaas op (geen "smeer" op "smeer" maar wel "kaas" op "kaas")
- boterham met echte roomboter en dan stiekem er wat pindakaas op doen


























Reacties (8)
Altijd leuk om te lezen over de achtergrond van een ouderwets traditioneel product. Ik zal voortaan bij elke verjaardag vertellen dat het geen noot is maar een gedroogde peulvrucht.
Voor de echte smulpappen:
De Favoriet van Elvis
Een tosti met banaan en pindakaas.
Lijkt mij persoonlijk nou niet erg lekker en een licht tussendoortje is het ook niet echt hehe
FabianJ | 16 januari 2009 12:33
Beste Fabian,
Ik snap iets niet. Wat bedoel je met (wat is een) ouderwets traditioneel product? Een pinda, een aardappel, een paprika? Andere vraag? wat is het tegenovergestelde van een traditioneel ouderwets product?
Mister Slow | 18 januari 2009 01:21
Ik bedoelde er pindakaas mee. Maar ja pindakaas is op zich ook niet traditioneel maar wat dat wel is zou ik ook niet echt goed weten te beantwoorden
FabianJ | 19 januari 2009 01:45
Volgens dochter van 3: bruine boterham, met beetje boter, dan pindakaas, dan chocoladehagelslag.
Broodje Snickers, zeg maar...
(Stiekem erg lekker!)
Kokend Water | 27 januari 2009 15:21
Je dochter van 5 komt blijkbaar ook op coquinaria.nl?
http://www.coquinaria.nl/recepten/07.4recept.htm
Of hebben jullie het toevallig allebei over "smeer op smeer" en dezelfde suggesties?
Imitation is the highest form of flattery, zullen we maar zeggen... ;-)
Kokend Water | 27 januari 2009 19:03
Dochter Mickey was in 2007 (datum artikel coquinaria) 22 jaar !
Mister Slow | 28 januari 2009 11:34
mijn oom maakte in suriname de lekkerste pindakaas
bharos pindakaas elke dag vers.
nu maakt de kleinkinderen het in holland.ook net zo lekker.
gratis proeven op 27 september 2009 in amsterdam jan van galen str,groothandelscentrum
roy | 31 augustus 2009 05:13
Roy, kan jij mij even contacten via
sandor.schiferli@planet.nl ?
Sándor Schiferli | 02 september 2009 10:17