Truffels zijn voornamelijk afkomstig uit Italië, maar ook uit Frankrijk, Spanje of de balkanlanden. Ze zijn niet te kweken en dat maakt ze zo speciaal.
De truffel is een knolvormige paddenstoel, die enkele decimeters onder de grond voorkomt in de nabijheid van bepaalde boomsoorten waaronder eiken, populieren, haagbeuken en hazelnootstruiken. De boomwortels en de truffelsporen vormen een netwerk en als de weersomstandigheden goed zijn (voldoende vocht en niet te droog) kunnen de truffels ongestoord groeien. De kenmerkende en geconcentreerde aardse geur van truffels is onweerstaanbaar voor zwijnenzeugen, want zij denken een van hun mannelijke soortgenoten aan de haak te slaan. Truffelgeur lijkt namelijk op de sexuele lokstof van deze heren, een feromoon. Vandaar het oude gebruik truffels door wroetende zwijnenneuzen op te sporen. Maar aangezien ze de delicatesse vaak zelf verorberden, wordt nu met speciaal getrainde hondjes gezocht. De truffelzoeker kijkt verder naar bepaalde vliegen die op truffels afkomen. Ook een wittige, kale kring op de grond verraadt de plek waar zwarte truffels in de bodem zitten.

Aangezien een truffel een verse, ondergrondse paddenstoel is, kun je hem maximaal enkele dagen bewaren in de koelkast. Gekoesterd in keukenpapier; ververs dat dagelijks omdat het anders te vochtig wordt. Of ondergeduwd in een bakje rauwe rijst, maar dit neemt weer vocht op dus dan droogt je truffel sneller in. Een truffel moet hard en geurig zijn. Wordt hij zacht, dan vervormt de geur en gaat de kwaliteit snel achteruit. Eventuele door spoorvorming ontstane witte waas kun je gewoon afborstelen. Hoe verser, hoe beter dus.

Zomertruffels zijn verkrijgbaar vanaf mei tot ver in de winter, het wintertruffelseizoen is van ongeveer december tot maart en de witte truffel (die trouwens alleen in Italië voorkomt) is er in een goed jaar van september tot januari. Er zijn 2 soorten zomertruffels, de vroege tuber aestivum (mei tot oktober) en de latere herfsttruffel, de tuber uncinatum (oktober tot en met januari). Momenteel staan we op het hoogtepunt van het seizoen van eerstgenoemde.

De zomertruffel is een truffel die het beste tot zijn recht komt als het pan van het vuur is en de ergste hitte van het gerecht af is, waar je het vervolgens fijngehakt/geschaafd er doorheen spatelt. Deze truffel laat zich ook prima invriezen; de geur en smaak blijven dan wel behouden, slechts de structuur verandert.

Truffel is een product waarbij de prijs sterk wordt beïnvloed door het marktmechanisme, dat wil zeggen, de schaarste doet de prijs verhogen, en als er veel van wordt gevonden, verlaagt het hoge aanbod de prijs. Omdat de truffel niet te kweken is, is het elke week maar weer de vraag hoeveel ervan wordt gevonden, en dat bepaalt de nogal eens fluctuerende prijs. Zomertruffel is echter niet zo duur als winter-, laat staan witte truffel. Dus laat je niet weerhouden en let’s truffle!