Onrustig stiefelt hij naar het proeflokaal en terug. Met vertrouwd hese stem roept Robin mij toe dat hij normaal gesproken op maandagavond het alleenrecht heeft op de ruimte beneden het café. Bij wijze van uitzondering is er nu echter een bierproeverij aan de gang. De bierproeverij loopt uit en het maakt hem zenuwachtig. Robin houdt niet van laatkomers of afzeggers; zijn credo is ‘afspraak is afspraak’.
Privéonderwijs
Als na twintig minuten de bierliefhebbers naar boven komen, duikt Robin met iBook en proefkit het lokaal in. Vanavond smaak ik het bijzondere genoegen om in een privésessie de gemiste avonden van mijn Schotse Malt Whisky cursus in te halen. Ik had immers van tevoren aangegeven dat ik vanwege werkomstandigheden in Oost-Europa zou zijn en daarom verstek moest laten. Robin nodigde mij daarop uit om op een avond naar zijn tweede thuisbasis, biercafé ‘t Arendsnest in Amsterdam, te komen om daar de resterende informatie en whisky in vogelvlucht door te nemen.
Robin en de crew van ‘t Arendsnest
Robin Brilleman is van huis uit vinoloog, bierliefhebber en liquorist maar vooral whiskykenner. Zijn andere hobby, schrijven, is een opmerkelijke want hij is “zo dyslectisch als de neten”. Hij doet het schrijven er weliswaar naast, maar Robin schept er veel genoegen in om liefhebbers een kijkje te geven achter de (zorgvuldig opgetrokken) schermen van de Single Malts. Hij werd in 1995 gegrepen door het virus toen hij werkzaam in café Wildeman een 12 jaar oude Bushmills kreeg aangeboden door een van de stamgasten. Via de honingheide tonen van Dalwhinnie en de lichtkruidige Oban kwam hij diezelfde avond nog terecht bij de rokerige Lagavulin... Inmiddels gaat er geen dag voorbij dat hij niet met whisky bezig is.
Vanavond gaan we echter een heel ander rijtje af. Zorgvuldig verklaart Robin per aromagroep hoe deze uiteindelijk in een van m’n tien(!) whiskyglazen terecht is gekomen en nodigt mij uit om de verschillen te herkennen. Via onder andere de Longmorn 1992, 46%, Ultimate Selection waarin met name de smaak van mango en ijzer naar voren komt, belanden we bij een Bowmore 1994, 57,8%, James McArthur’s waarin ik de aroma van zwarte bessen en kattenpis kan ontwaren. Ook de vlezig kruidige aroma’s van de Mortlach 1991, 16 yrs, 57,5%, Adelphi Selection zijn duidelijk waarneembaar. De Rosebank 1990, 15 yrs, 61,1% vormt uiteindelijk een scherp, droog en lijmachtig slotakkoord.
Dyslectische MythBuster
Robin’s uitleg gedurende de cursus is droogjes met hier en daar een smeuïge anekdote en dito steekje richting het ‘Whisky Establishment’ dat vanuit commerciële gronden vaak de romantiek boven de feiten plaatst. Zijn vorsende geest drijft hem ertoe het levenswater analytisch te benaderen en zijn bevindingen overeenkomstig te delen met het grote publiek. Als een soort ‘Whisky MythBuster’ en ontdaan van alle nevelige mysterie waardoor de whisky doorgaans wordt omhuld, brengt Robin achtergronden, feiten maar vooral verklaringen. Dit wordt hem niet altijd in dank afgenomen, maar als onafhankelijke whiskyschrijver ligt hij daar geen seconde van wakker. Sterker, hij ziet het als zijn missie om de liefhebbers zorgvuldig en juist te informeren en zonodig te ageren tegen alle gezouten, geturfde en goudomrande marketingpraatjes. “De meeste whiskyschrijvers zijn toch in zekere mate afhankelijk van de industrie. Hun brood komt nou eenmaal uit hun whiskygerelateerde activiteiten. Ik heb die beperkingen gelukkig niet”.
Een resultaat van jarenlang onderzoek
Robin signaleert wanneer distilleerders met droge ogen beweren hoe door viervoudige distillatie de smaak wordt geconcentreerd. Hij komt met verklaringen wanneer de distillateur zelf niet eens in staat is uit te leggen hoe op een goed moment een zeep- of bloemetjessmaak in zijn whisky is gekomen. Hij ontzenuwt de veelgehoorde claim dat een ziltige sensatie in whisky wordt veroorzaakt doordat sommige vaten hebben gerijpt in de Schotse zeelucht. De basis voor zijn verklaringen is kennis, analyse en gezond boerenverstand met niet in de laatste plaats passie voor whisky en haar land van herkomst.
Schrijvende stagiair
Het schrijven over whisky was een logische stap voor Robin. Hij had immers al zijn eerdere ervaringen met Portugese wijndistricten aan papier toevertrouwd. Niet lang daarna schreef hij zijn eerste boek over alle trappistenkloosters in Nederland en België. Deze pennenvruchten werden echter niet geproefd door een groter publiek. Toen hij met whisky in aanraking kwam, wist hij dat hij hier een thema te pakken had waar hij wel over wilde publiceren. En zo geschiedde, want in de midden jaren ’90 ging hij als een van de eerste whiskypelgrims naar het huidige Compostela van de Single Malt: het Schotse eiland Islay. In de drie jaren daarna trok hij langs bijna alle distilleerderijen in Schotland en legde zijn bevindingen vast in zijn allereerste boek ‘Schotse Malt Whisky: Een rondreis langs de distilleerderijen van Schotland’.
Robin komt op plekken waar de producenten liever geen pottenkijkers hebben...
Later kreeg Robin de mogelijkheid geboden om stage te lopen bij drie distilleerderijen: Balvenie/Glenfiddich, Ardbeg en Bowmore. Hierdoor kreeg hij een unieke kijk in de keuken en maakte hij het hele proces van dichtbij mee, van het mouten tot het afvullen van de flessen. Tijdens een van deze stages repte een distillery manager over een aroma dat later zijn oorsprong bleek te hebben in boterzuur. Deze opmerking kietelde de ‘Braniac’ in Robin. Maar toen hij verder in deze materie wilde duiken, bleek er bar weinig gepubliceerd. Via een academisch artikel ontvlamde zijn latente liefde voor de logica van de chemie.
Weten is winnen
Tot voor kort waren zijn talloze artikelen in whiskybladen en onconventionele cursus over de productie en de wisselwerking met aroma’s van whisky de voornaamste resultanten van zijn intensieve onderzoekswerk. Maar op 3 oktober dit jaar, tijdens het Pot Still Festival in Amersfoort, zal Robin zijn nieuwe boek presenteren: ‘De chemie van Schotse maltwhisky’. In dit naslagwerk heeft hij zijn ontdekkingen en bevindingen gebundeld en komt hij met 160 pagina’s aan prikkelende feiten en verhelderende inzichten. Patrick van Zuidam van de gelijknamige distilleerderij vatte de waarde van zijn werk treffend samen: “dit boek had je tien jaar geleden moeten schrijven dan had ik het niet zelf allemaal hoeven uitvinden”, verwijzende naar zijn inspanningen omtrent Zuidam’s Millstone whisky. Ik kan alvast verklappen dat de bezoekers van Cheffen de kans zullen krijgen om een gesigneerde versie van Robin’s boek te winnen. Maar nog even geduld, want het is nog niet af...
