(Foto: Geert Kelfkens)

De Champagne is Frankrijks noordelijkste wijnstreek. Alleen de mousserende wijnen uit deze streek mogen 'champagne' heten: de naam champagne is dus geen kwaliteitsgarantie, maar zegt alleen iets over de herkomst.
De vraag naar champagne is vele malen groter dan het aanbod. De Fransen zelf zijn de grootste verbruikers, maar over de hele wereld wordt champagne gedronken: vooral landen als Japan lusten er wel pap van. Daarom heeft de Franse wijnbranche dit jaar besloten om de officiële Champagne-streek dan maar uit te breiden, waardoor er meer 'echte' champagne geproduceerd kan worden. Het oorspronkelijke aantal van 319 districten die het predikaat champagne aan hun wijn mogen geven, wordt uitgebreid tot 357 districten. Een goede zaak voor de Franse economie, dat wel. Maar of de wijn er beter van wordt?
Miss (Ir)resposible is dol op champagne. In haar kelder liggen nu 26 flessen op hun bestemming te wachten, en die gaan het vast niet allemaal redden tot Oud en Nieuw. 'Any excuse' om champagne te drinken is er eentje. Zo is het vandaag prachtig zonnig champagneweer en staat er forel op het menu: wat wil een mens nog meer? Maar Miss (Ir)responsible staat wel op lekkere champagne. Want anders kun je beter je toevlucht nemen tot een goede cava uit Spanje, een Zuid-Afrikaanse vonkelwyn of een cremant uit de Loire, Bourgogne of Jura. Allemaal net zo gemaakt als 'echte' champagne, maar zonder die naam.
En van die naam wordt, vindt Miss (Ir)responsible, wel een tikje misbruik gemaakt. Want wat hebben de Miss en haar gezelschap veel vieze champagne geproefd deze week (en eerder). Zuur, dun, geurloos, grof, liefdeloos gemaakt. Maar wel met 'Champagne' op het etiket. Ze houd dus haar hart vast over die champagne-uitbreiding. Hoe zit het met de grond? De passie?
De vakkundigheid?

(foto:Geert Kelfkens)

De wijnhellingen in de Champagne liggen er in deze tijd nog wat miezerig bij. Alleen als je goed kijkt, zie je knopjes aan de ranken. De aarde tussen de wijnstokken is kaal en bruin. Geen wonder, want Champagne is de wijnstreek waar de meeste onkruidbestrijders, insecticiden en schimmelbestrijders worden gebruikt. Naast en tussen de wijnstokken groeien hoogstens nog wat sprietjes diehard gras.
Waarom worden er zoveel chemische middelen gebruikt? "C'ést le brouillard", de vochtige nevel die in de champagnedalen hangt, zeggen de champagneboeren. En de koude, natte winters, de regen. Druiven zijn gevoelig voor schimmels en zo noordelijk wijn verbouwen is extra lastig. Van alle Franse wijnboeren brengen de champagneboeren de meeste tijd in hun wijngaard door: snoeiend, spuitend, leidend, drainerend, koesterend.

Maar toch kan het anders. Zelfs in de Champagne, met zijn druifonvriendelijke klimaat, zijn er boeren die proberen biologisch te werken. Van de tienduizenden grote en kleine champagneboeren zijn dat er maar een paar handenvol. Ze zijn niet erg populair. "Altijd maar dat gezeur of we niet te dichtbij spuiten en wij krijgen al dat onkruid overgewaaid", moppert een traditionele wijnboer wiens buurman champagne maakt met het keurmerk van Ecocert, de Franse tegenhanger van Skal. Daarmee heeft hij ook meten de twee grootste problemen van de biologische champagneteelt te pakken. De wijngaarden, biologische en traditionele, liggen kriskras door elkaar en vlak tegen elkaar aan: grond is schaars. Als de traditionele buurman zijn wijngaarden met bestrijdingsmiddelen bespuit (vaak per helikopter), waait het minste briesje al druppels naar de biogaard. "Mijn buurman is verplicht om met spuiten 12 meter van onze grenzen te blijven, maar dan nog waait er soms wat over,"zegt Cristophe Lefèvre, één van de twee biologische champagneboeren die Miss (Ir)responsible heeft bezocht. Ecocert verplicht de bioboeren om regelmatig monsters van hun druiven te laten controleren op het gehalte aan bestrijdingsmiddelen. Christophe slaagt er ook niet in om al zijn 3 hectare wijngaard te laten voldoen aan de Ecocert-normen, ook al werkt hij zelf volledig zonder chemische bestrijdingsmiddelen. Wat hij wel gebruikt, zijn aftreksels van kruiden en algen en kopersulfaat: dat werkt tegen schimmelinfecties en verhoogt de weerstand van de druif.
Het geklaag over het overwaaien van onkruid begrijpt hij niet. "Vanaf eind juni, als de wijnstokken al goed gegroeid zijn, zijn de wilde planten mijn vrienden,"zegt hij. Insecten en parasieten gaan daar op af en laten zijn wijnstokken met rust. "Er zou veel minder gespoten kunnen worden als meer boeren dat deden."

Waarom werken niet meer champagneboeren biologisch? "Het is nog meer werk dan traditionele champagnebouw," zegt Christophe. Als voorbeeld noemt hij dat traditionele bestrijdingsmiddelen of antibiotica na 15 dagen nog steeds op de plant zitten. Zijn natuurlijke middelen zijn er na één regenbui al afgespoeld: de volgende dag moet hij opnieuw de wijngaard door. Maar is het het waard? "Voor mij wel," zegt Christophe. "Ik ben opgegroeid met respect van de natuur, ik geniet van de schoonheid van het Marnedal, de wilde bloemen en planten. In mijn jeugd groeiden er wilde tulpen tussen de wijnstokken, die wil ik terug. Het gaat niet allemaal om geld, alle moeite en werk die ik in mijn wijn stop, krijg ik er financieel niet voor terug. Maar ik weet wel van elke druif waar en hoe hij is gegroeid, elke fles is door mijn handen gegaan, elke slok is door mij gemaakt. Dat proef je, en ik niet alleen."
Wat kun je doen na zo'n gloedvol betoog? Juist. Proeven. Christophe 's Cuvée Clement, genoemd naar zijn zoon, viert een feestje in mijn mond, danst en sprankelt, en is romig en fris. 26 euro per fles, een stuk voordeliger dan Cristal.
Geef mij er maar 26 mee.

Deze bioboeren heeft Miss (ir)rsponsible bezocht (beiden in het Marnedal):
-Christophe Lefèvre, 14, route de Crogis, Bonneil
-Françoise Bedel, 71, Grande Rue, Crouttes-sur-Marne
Vor informatie over deze en meer adressen van biologische wijnboeren, kijk op www.biologische-wijn.bien-boire.info