De radiocolumn verder beluisterende, drong de analogie met malt whisky zich op. Immers, er is in beide gevallen sprake van een rijke historie, een overduidelijke afhankelijkheid van de natuur, grote op- en neergangen qua populariteit en zijn er veel conservatieve krachten die de innovators actief bestrijden (zie eerdere posting over Compass Box). Populair equivalent van de wijnproeverij is de zogenaamde ‘nosing & tasting’ van whisky. Google op ‘single malt whisky’ en je krijgt talloze hits van forums waarop hobbybloggers hun geur- en smaakervaringen willen delen met de rest van de wereld. Een aanrader is www.maltmaniacs.org En dan heb je nog de diversiteit van whisky, waardoor deze zich net als wijn leent voor oeverloze variatie voor, na, tijdens of in het eten. Probeer eens een limoenbotersaus op basis van de romige, maar licht rokerige 12-jarige Caol Ila bij je kreeft, de zwaardere Lagavulin met overrijpe kaas of juist een zachte, licht zoetkruidige Glenrothes bij een fruit crumble.

Verder spelen het productieproces en de invloed van gebruikte materialen voor zowel wijn- als whiskymakers een grote rol. Desondanks is het geen boude bewering dat de gemiddelde ´barrique´ van betere kwaliteit is dan het gemiddelde ´refill bourbon’ vat. Toch is de laatste jaren juist hout steeds meer het verbindende element tussen beide dranken en werelden. Buiten de groeiende aandacht voor de kwaliteit van hout hebben whiskymakers (en in hun kielzog de marketeers) ook steeds meer oog gekregen voor variëteit.

Al in vroegere tijden werden Spaanse sherryvaten gebruikt voor de vatlagering van Schotse malt whisky’s. De laatste 10 jaar heeft echter een explosie aan zogenaamde “wine finishes” voortgebracht. Steeds meer distilleerderijen hebben ervoor gekozen om malt whisky na de normale rijping over te hevelen naar een ander type vat voor extra rijping. Voor deze tweede lagering worden doorgaans vaten gebruikt waarin voorheen andersoortige dranken hebben gerijpt zoals daar zijn calvados, cognac, port en rum. De “wine finishes” zijn echter het meest uitgebreid. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van een keur aan voormalige huisvestingen voor zwakalcoholische druivenbroeders. Onder andere verschillende druiven zoals de chenin blanc of chardonnay, maar ook wijnen uit bepaalde streken zoals de Bourgogne of Sauternes en zelfs vaten afkomstig van één specifiek wijnhuis worden gebruikt. De bekendste pioniers van het eerste uur op dit gebied zijn grote namen als Glenmorangie en Glenfiddich. Met name Glenmorangie heeft faam gemaakt met zijn collectie “finished single malts”.

Als je de invloeden van de extra rijping ten volste wilt ervaren is het eigenlijk handigst om de “finish” naast een normale single malt van dezelfde makers met dezelfde leeftijd te proeven. Dit is niet zomaar een excuus om je te buiten te gaan aan Schotse heerlijkheden, maar de huisstijl van een whisky biedt vaak een mooi ijkpunt voor neus en papillen. Niet elke finish is even geslaagd, maar als je bij je lokale slijter een Glenfiddich Solera Reserve meeneemt in plaats van de normale 12-jaar oude (voor menig liefhebber de fiets waarop men heeft leren fietsen) dan heb je zeker geen miskoop gedaan. De ware pareltjes vind je echter vaak bij onafhankelijke bottelaars die een bekende whisky laten rijpen in door hen persoonlijk geselecteerde vaten. Dit levenswater voor gevorderden is verkrijgbaar bij specialisten zoals Van Wees in Amersfoort, Verhaar in Driebergen, Cadenhead in Amsterdam of Van Zuylen in Den Haag. Paarlen voor de zwijnen in het land der vinologen wellicht, maar paarlen niettemin!

Slainthe!