Tijdens het eerste slachtseizoen na Tsjernobyl werd duidelijk hoe groot de ramp was voor de Sami, die elk stukje rendier dankbaar gebruiken, zelfs het bloed. Het rendiervlees gaf bijna licht van radioactiviteit. Dat had vooral te maken met het voedsel van de rendieren. De dieren eten namelijk vooral mos, een zeer langzaam groeiend organisme dat zijn voeding vooral uit de lucht haalt. Een ware spons voor radioactieve deeltjes dus en door zijn trage groei bijna niet uit het ecosysteem te krijgen. De Zweedse en Noorse regeringen namen direct maatregelen en stelden radioactiviteitslimieten op voor het rendiervlees. Toch namen vele Sami het risico op de koop toe omdat ze per se hun eigen rendiervlees wilden slachten en eten.

Zonder nu een college te geven over radioactiviteit zul je begrijpen dat de Sami aan behoorlijke hoeveelheden zijn blootgesteld. Het opmerkelijke is nu dat er ondanks deze blootstelling relatief weinig kanker voorkomt onder de rendiermensen, zelfs nog minder dan in gebieden waar geen sprake is geweest van radioactiviteit. Minder kanker van de longen, dikke darm, borst en prostaat. Echt heel bijzonder, want de Sami roken bijvoorbeeld ook net zoveel als gemiddeld.

Wetenschappers zoeken het vooral –hoe ironisch- in de jagers- en verzamelaarsvoeding van de Sami. Vette vis vol omega 3-vetten, zink, selenium en vitamine D. Kruipbramen (cloudberries), zure gele besjes vol vitamine C en antioxidanten. Rendiervlees, een uitstekende bron van vitamine E en daardoor zeer effectief tegen hart- en vaatziekten en kanker. Daarnaast zijn de Sami heel actief en lichaamsbeweging is ook een belangrijke preventieve factor bij kanker.

Als je zo gezond wilt leven als een Sami, dan wordt dat in Nederland knap lastig. Rendiervlees is bijvoorbeeld verkrijgbaar bij het Elanderhus in Paterswolde, maar of Mister Meat het heeft? Kruipbramen zijn voor zover ik weet niet in Nederland verkrijgbaar, maar als iemand een verkoopadres voor me heeft dan hoor ik het graag. Ikea verkocht wel jam met cloudberries. Toch zijn gewone Hollandse bessen prima alternatieven, dus ga vooral los met het dessert van deze week. Cranberries zijn er bijvoorbeeld volop en wil je de gezondste bessen, kies dan de bosbessen.